Pint Bierproefclub Heerhugowaard PINT bierproefclub Heerhugowaard
  





scoringslijst proeverij – ‘Een stout(e) avond’, 7 december 2011 *)(zie voetnoot onderaan)

 

bier

3

4

5

6

7

8

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

1

Brouwerij Duits & Lauret, Vleuten: Stout, 6,5 %

 

 

 

16

(112)

4

(32)

 

20

144/20= 7,20

 

Duits & Lauret Stout is een bier van hoge gisting met een alcoholpercentage van 6,5 %.  Het kan het best licht gekoeld geserveerd worden, op een temperatuur tussen de 12 en de 14 graden. Duits & Lauret is officieel gevestigd in  Vleuten. Inmiddels is er ook een winterstout van 8,5 %, maar die is van zeer recent. Bij gelegenheid maken we daar wellicht nog eens kennis mee.  D & L  is  een relatief jonge en kleine brouwerij in de provincie Utrecht. Daniëlle Duits (Tienhoven) en Marco Lauret (Vleuten) hebben de brouwerij vanuit een passie voor bier en gastronomie opgezet. Hun streven is dan ook om echte kwaliteitsbieren op de markt te zetten. Zij werken beiden vanuit een eigen bedrijf, Daniëlle als psycholoog en hoofd behandeling en Marco als fysiotherapeut. Het bier brouwen zien zij als een aangename aanvulling op hun dagelijkse werk. Allereerst voordat men gaat roepen dat Duits & Lauret geen brouwerij is: op de locatie in Vleuten wordt wel degelijk bier gebrouwen. De recepten worden hier en in Tienhoven ontwikkeld met een mobiele brouwinstallatie van 60 liter. De uitontwikkelde recepten worden gebrouwen in samenwerking met de proefbrouwerij te Lochristie, België.

 

2

Brouwerij De Schans, Uithoorn: Mocca Stout, 6,5 %

 

1

(5)

6

(36)

11

(77)

2

(16)

 

20

134/20=

6,70

De Schans is gevestigd op een historische plek in Uithoorn, waar in de Franse tijd (1795-1813) houten schansen stonden (versterkte militaire plekken ter verdediging van strategische punten zoals aanvoerroutes, etc.). De gebouwen waar De Schans momenteel een winkel en brouwerij heeft dateert nog van voor die tijd (1781). De brouwer, Guus Roijen, is in 1985 als hobby naast zijn werk als o.a. marketingmanager bij IBM. Hij heeft zelf de automatisering in zijn brouwerij uitgedacht en kon dat doen dankzij zijn technische achtergrond als ingenieur. In de loop van het jaar 2000 legde hij zich volledig toe op het brouwersvak.

3

Brouwerij De Schans, Uithoorn: Choco Stout, 7 %

1

(3)

 

9

(54)

9

(63)

2

(16)

1

(9)

22

145/22=

6,59

 

Als brouwer is hij autodidact, hij heeft zichzelf het vak aangeleerd en wist zowel waardering te verwerven voor zijn bieren als voor zijn vakkennis. Hij is een brouwer die bieren kan brouwen die enerzijds volmondig zijn, maar anderzijds een niet erg hoog alcoholpercentage hebben.  Probeer eens zijn Rooie Vos, een zomerbier van 3,5 %. Guus is wel een liefhebber van uitgesproken smaken , maar hij is wel van mening dat sommige brouwerijen hiermee wel eens ‘over the top’ gaan. Meer info over De Schans op http://www.cambrinus.nl/brw/SCHANS.HTM, waaruit ik ook informatie heb gehaald.

De Choco Stout is eigenlijk de LaBelle Stout (of andersom!), die hij gebrouwen heeft t.g.v. het 25-jarig bestaan van De Bierkoning, en er zijn bij het proeven is inderdaad een bitterheid  waarneembaar die associaties heeft met echt pure chocolade.  De Mocca Stout smaakt inderdaad duidelijker naar mocca/koffie dan de Chocolade Stout naar chocolade smaakt.

4

Brouwerij Trio, Breda: (Foreign) Export Stout, 7,2 %

 

4

(20)

9

(54)

8

(56)

1

(8)

 

22

138/22=

6,27

 

 

info zie hieronder

 

De bieronderneming United Dutch Breweries (UDB), die een aantal biermerken vertegenwoordigt, waaronder Oranjeboom,  3 Hoefijzers, Breda bier, Classe Royale, Trio stout, begon zijn activiteiten in 1968 binnen de voorgangers van het huidige AB-Inbev netwerk (Anheuser Busch -Interbrew Beverage) als exportmaatschappij van een reeks Nederlandse brouwers. Eerst betrok de UDB zijn producten van AB-Inbev, maar het brouwen en afvullen wordt nu hoofdzakelijk gedaan binnen een netwerk van onafhankelijke brouwers in West-Europa. Dit gebeurt sinds 2007 toen de UDB zich afscheidde van AB-Inbev.  De Trio Stout is één van hun producten.

Op oudere etiketten staat nog de vermelding ‘rijk aan vitaminen’. Bij de ingrediënten wordt ook maïs genoemd. Het is eigenlijk een ‘foreign extra stout’, bedoeld om geëxporteerd te worden naar warme/tropische gebieden. Andere informatie op het internet geeft aan dat dit bier in Suriname zo populair werd, dat men het daar onder licentie ging brouwen en o.a. terug naar Nederland uitvoerde, hoewel het etiket nog steeds vermeldt dat het gebrouwen en gebotteld is in de EU (dus toch Duitsland?) onder licentie van de Trio brouwerij in Breda. Op oudere blikjes zie je staan ‘imported from Holland’, op nieuwere: ‘imported stout beer’. De reacties op diverse sites variëren van tasty/good smell, tot terrible.

Op de UDB website lezen we dat stout een bijzondere, donkere ale is, “waarbij gebruik gemaakt is van geroosterde mout en (boven)gist. Stout was vanouds de algemene term voor de sterkste of zwaarste bieren (7% of 8% vol. alc.), door brouwerijen geproduceerd. De eerste stouts werden geproduceerd in de 17e eeuw in het Verenigd Koninkrijk. De geschiedenis van ons Trio Stout begint in de ZHB (Zuid-Hollands Bier) brouwerij in Den Haag en werd voortgezet bij de Oranjeboombrouwerij in de 70er jaren. Tegenwoordig gebrouwen in Duitsland heeft dit mooie merk een alcoholpercentage van 7,2% en een plezierige bittere koffiesmaak met een nasmaak van chocola (puur).”

In Alkmaar kun je hem krijgen bij de Toko Tropica aan de Vondelstraat.

5

Guinness Brewery, St. James’s Gate (Dublin): Foreign Extra Stout, 7,5 %

 

1

(5)

9

(54)

9

(63)

2

(16)

1

(9)

22

147/22=

6,68

 

 

Dit bier is voor onze proeverij een herhalingsoefening.

Het is de oudste van de tegenwoordig nog gebrouwen Guinness Stouts (1801). Het is extra gehopt, waardoor het zijn speciale smaak krijgt en waardoor het in warme gebieden beter te bewaren is. Het wordt sinds 1960 ook. gebrouwen in Afrika, Azië en het Caribische  gebied, volgens het etiket ook in Dublin. De F.E.S.  omvat 40% van alle Guinness bieren. De bieren lijken zwart, maar zijn eigenlijk een zeer donkere variant van robijnrood.

Het is als alle stouts van Guinness gebrouwen  uit een mengsel van gerstemout, platgeslagen gerst en geroosterde gerst. Flesjes van 33 en 65 cl zijn verkrijgbaar bij de Toko Tropica aan de Vondelstraat; op het etiket wordt een Zwitserse firma genoemd die het mede distribueert.

 

6

Guinness Brewery, St. James’s Gate (Dublin): Special Export Stout, 8 %

 

1

(5)

12

(72)

7

(49)

2

(16)

 

22

142/22=

6,45

 

Voor het eerst gebrouwen in 1821. Het jaartal 1759 op het etiket  geeft de stichting van de brouwerij aan.  Werd eerst voor de verkoop afgevuld in stenen kruiken die met een kurk afgesloten werden. In 1834 werd geswitcht naar glazen flessen. Het is wel oppassen met waar je hem koopt: ’t Hekeltje vraagt € 1,79 per flesje; bij de Mitra kost hij € 2,19 (voor PINT-leden  € 1,97). Toen de beroemde Britse meesterbrouwer John Martin zich in 1909, precies 100 jaar geleden, in België vestigde, verklaarde hij: « Alleen kenners weten bieren zoals die van mij naar waarde te schatten. » In 1912 eiste John Martin, de "koene ridder” die het Kanaal overstak, dat een unieke Guinness® zou worden gebrouwen die uitsluitend voor België bestemd is : de Guinness® Special Export. Dit elixer met 8% alcohol wordt geserveerd onder het motto van "Guinness® is good for you”. Eén slok en u waant zich de ontdekkingsreiziger die het zwarte goud ontdekt. Deze stout is minstens even donker en romig en onthult een geestdrift die ook uit een welbekende spreekwijze kan worden afgeleid : "Van alle Gallische volkeren zijn de Belgen de dappersten.” Uniek !

John Martin importeert het beroemde Ierse Guinness en brouwt Gordon Finest Scotch en Martin’s Pale Ale. Met succes. Brouwerij Timmermans hoort ook tot zijn bedrijf.

Thans heeft Anthony Martin, nazaat (kleinzoon) van John, de leiding. Heeft enkele universitaire studies gevolgd en heeft zich gespecialiseerd in marketing. Noemt zich ook geen brouwer maar marketeer. Het is niet onze bedoeling om één product of één smaak op te leggen aan de wereld, zoals Heineken doet. Ons uitgebreid gamma is onze troef, net als de kwaliteit van onze producten. Die is voor een stuk het gevolg van onze beslissing om niet meer zelf te brouwen, al is Timmermans een uitzondering op dat principe.” De productie wordt uitbesteed aan negen verschillende brouwerijen: Bavaria, Palm en Martens, om er maar enkele te noemen. “Zo kunnen we voor ieder bier de beste brouwerij selecteren”, argumenteert Anthony Martin. “Want ik geloof niet dat één brouwerij kan excelleren in verschillende biersoorten.“

Op het rugetiket van dit bier staat dat het gebrouwen is door Guinness & Co. , St.James’s’Gate, Dublin, voor Anthony Martin.

 

*) De kolommen die blanco bleven (cijfers die dus niet zijn gegeven), zijn uit de lijst weggelaten.

 

 

 

Avond-gemiddelde

a. 850/128 = 6,64

b. 39,89/6 = 6,65

 



scoringslijst proeverij – ‘Bijbel en bier’, 2 november 2011

 

bier

1

3

4

5

6

7

8

9

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

1

Brouwerij Bavik, Harelbeke (Bavikhove), tussen Kortrijk en Waregem (B): Petrus Blond, 6,6% (Belgische Pale Ale)

 

 

1

(4)

5

(25)

3

(18)

7

(49)

2

(16)

 

 

18

112/18=

6,22

Om ruimte te winnen zijn de kolommen zonder scores weggelaten.

Sinds 2005. Bovengistend met nagisting op fles, puur bronwater, zorgvuldig geselecteerde hop- en moutsoorten. Brouwerij Bavik (1894), is gelegen in Bavikhove bij Harelbeke aan de Rijksweg N36 richting Roeselare (Vlaanderen).

Al meer dan een eeuw typeert het rijzige brouwerijgebouw het landelijke Bavikhove in Vlaanderen.

Hier produceert Brouwerij Bavik een rijkelijk assortiment van bieren en frisdranken. Achter het succes van deze onafhankelijke brouwerij, schuilt de familie De Brabandere.

De brouwerij is bekend van het Wittekerke Witbier en was, voorzover mij bekend de eerste die het rosébier introduceerde.

Link met de Bijbel: Petrus was een discipel, later apostel van Jezus. Wordt gezien als de eerste paus en als bewaker van de hemelpoort. Petrus, één van de twaalf apostelen, geldt voor de katholieken als de eerste paus. Hij bezat de sleutels van de hemel en was bewaker van de hemelpoort Vandaar dat wij de Petrus Blond als eerste nuttigen: wij treden de poort binnen van bieren die vernoemd zijn (soms indirect) naar personen uit de Bijbel.

 

Petrus was een visser toen hij door zijn broer in aanraking kwam met Jezus. Die noemde hem "Petros" wat rots betekent. Hij begeleidde Jezus gedurende diens openbare leven en trad later op als hoofd van Zijn volgelingen. Zijn lichaam zou zijn begraven op de plaats waar nu de Sint-Pietersbasiliek staat. Bij renovatie-werken in de jaren 1930 werd een goed bewaard skelet opgegraven van een stevig gebouwde man van ongeveer 60-70 jaar oud, waarvan algemeen wordt aangenomen dat het inderdaad de stoffelijke resten zijn van de Joodse visser.
Op 29 juni wordt de executie van de patroonheilige van de vissers herdacht.

2

Brouwerij Broeder Jacob, Wezemaal, ten NO van Leuven (B): Broeder Jacob Bruin, 7,5%, gebrouwen bij brouwerij Du Bocq te Purnode (B) (Dubbel, abdijbier)

 

 

 

 

7

(42)

8

(56)

3

(24)

 

 

18

 

122/18=

6,78

 

Personen werden en worden soms vernoemd naar Bijbelse personen. Gebeurt ook met Jacob, na Abraham en Izak de 3e aartsvader (O.T.) , met namen als Sjaak en Jaap, die ervan zijn afgeleid.  Brouwerij Broeder Jacob, Wezemaal, ten NO van Leuven (B): Broeder Jacob Bruin, 7,5%, gebrouwen bij brouwerij Du Bocq te Purnode (B) (Dubbel, abdijbier). Wordt ook geëxporteerd naar de V.S., via contact met Christine, de dochter van brouwer Pierre Celis.

’De legende van Broeder Jacob’ : Broeder Jacob is het resultaat van een zoektocht door twee toegewijde bierliefhebbers. Johan Claes stak het vuur aan de lont. Zijn passie voor bier bracht hem in contact met Bruno Verbiest. Samen gingen ze op zoek naar een bier dat het beste van Belgische brouwkunst in zich zou verenigen. Zo kwamen ze uit bij een Belgisch bier dat opvalt in smaak en ambiance.
Vanwaar de naam?
Iedereen kent het volkse lied over de broeder die te lang bleef slapen. Broeder Jacob. Maar waarom raakte die arme broeder niet op tijd in de vroege metten? De legende gaat als volgt:
“We schrijven 1385. Jacobus Klaaszn krijgt als zestienjarige novice van zijn abt de opdracht om in de leer te gaan bij broeder Isidoor. Die broeder Isidoor is brouwmeester van de abdij. Maar de brave man nadert de gezegende leeftijd van 80-jaar. En dus wil vader abt vermijden dat Isidoor zijn brouwersgeheim meeneemt in zijn graf. Het bier van Isidoor is een gezapig, licht alcoholisch bier. De paters drinken het bij hun middagmaal. Broeder Jacob – zoals de jongen nu genoemd wordt – is een vlijtige leerling. Op een dag zendt Broeder Isidoor hem uit naar de abdij van Rochefort. Daar krijgt hij een bier te drinken, dat hem erg in de smaak valt. Hij knoopt een gesprek aan met de pater/brouwmeester en komt zo een en ander te weten. Terug thuisgekomen biecht hij aan vader abt op wat hij in Rochefort heeft geleerd. Hij vraagt de toestemming om zelf ook zo’n bier te brouwen. Vader abt geeft zijn zegen, maar enkel op voorwaarde dat Broeder Jacob experimenteert in zijn eigen tijd. Zo komt het dat Broeder Jacob in het holst van de nacht in de weer is met pannen, ketels en fusten. Hij gaat zo op in zijn werk, dat hij veel te laat zijn kloostercel opzoekt. Met het bekende resultaat. “Broeder Jacob, slaapt gij nog?” Het werk van Broeder Jacob werpt nochtans vruchten af. Op een dag staat zijn brouwsel helemaal op punt. Hij presenteert zijn eerste draught aan vader abt. Die is verrukt, maar tegelijk ook ongerust. Het bier smaakt heerlijk en rijk, maar bevat ook meer alcohol dan de paters en broeders gewend zijn. Daarom geeft hij de opdracht het Broeder Jacobbier enkel in het grootste geheim te brouwen. En enkel voor hemzelf en de broeder-brouwer. Zo geschiedde… tot in de eenentwintigste eeuw Johan en Bruno opnieuw de smaak te pakken krijgen. Ze gaan aan de slag en brouwen een nieuw bier waaraan

Broeder Jacob goedkeurend zijn zegen geeft. Proost.”

3

Brouwerij De Leckere, De Meern (Utrecht): Paulus Abdijbier, 7,5% (Belgische Pale Ale).

1

(1)

 

2

(8)

7

(35)

5

(30)

4

(28)

1

(8)

 

 

20

110/20=

5,5

 

 

Paulus hoorde niet bij de discipelen, maar wordt gezien als de apostel (soort zendeling/missionaris) die de hoofdrol speelde bij de verbreiding van het christendom in de landen rond de Middellandse Zee. Was eerst farizeeër en bestreed de eerste christenen, maar werd later bekeerd. Was Romeins staatsburger, maar is desondanks volgens de katholieke overlevering door de Romeinse keizer Nero gevangen genomen en berecht, waarna hij te Rome is onthoofd en begraven. Op die plek vonden volgens de overlevering vele wonderen plaats. Er staat een standbeeld van Paulus op het St. Pietersplein. Veel brieven die Paulus naar door hem gestichte geloofsgemeenschappen heeft geschreven staan in de Bijbel. Wij hebben ‘het wonder van de Paulus Blond’ genuttigd

Het Utrechts Archief nam het initiatief voor het brouwen van dit historische biertje. De verhuizing hiervan naar de voormalige Paulusabdij aan de Hamburgerstraat was een goede aanleiding om in eigen huis de bronnen te onderzoeken.Het spoor voerde onder meer terug naar het bijbehorende brouwhuis van de Paulusabdij, waarin van de 11e tot in de 16e eeuw de abdijbrouweri was gevestigdj. De boedelinventaris ervan vermeldt een "brauwketel, drije cuijpen, 9 mud mouts, drye mud garsten, twee manden daer men die garts mede draecht, een houten schup, omtrent ses last havers.....". Dit smaakte naar meer. Naast deze bronnen is ook gekeken naar verordeningen voor de stedelijke brouwers uit het jaar 1433, die aangeven dat het bier niet alleen uit gerst werd gebrouwen, maar ook tarwe en haver bevatte. Op basis van deze gegevens is dit meergranenbier gebrouwen, dat naar originele receptuur met hop is gekruid. Utrechtse Speciaalbierbrouwerij De Leckere in De Meern ontwikkelde een moderne en smakelijke receptuur op basis van historische gegevens.
Het is een lichtblond, zwaar meergranenbier geworden, vol, fris en fruitig van smaak, met stevige hopnuances. Met iedere slok proef je een vleugje Utrechtse historie.
    

Medewerkers van het archief onderzochten bronnen in hun nieuwe onderkomen en vonden het recept voor het abdijbier. Dit opnieuw gebrouwen bier werd geïntroduceerd in december 2007. In wat is overgebleven van de gebouwen van de Paulusabdij zijn thans het Utrechts Archief en een horecagelegenheid gevestigd.

In 2009 werd brouwerij De Leckere uitgeroepen tot Utrechtse Held van de Smaak.

4

Brouwerij Alken-Maes, Mechelen (hoofdzetel sinds 2011 vanuit Waarloos) (B): Judas, 8,5%   (Belgische Strong Pale Ale)

 

 

 

 

3

(18)

9

(63)

7

(56)

 

 

19

137/19=

7,21

 

 

Judas Iskariot was een discipel en degene die Jezus heeft ’overgeleverd’ (in de christelijke traditie: "verraden" aan de Romeinse autoriteiten, waarna Jezus gekruisigd werd. Om deze reden wordt zijn naam vaak gebruikt in uit-drukkingen die verraad aanduiden zoals ’een judas’ of ’judaskus’. Later kreeg Judas spijt en gaf het verradersloon terug; over zijn levenseinde gaan diverse verhalen  met de overeenkomst dat hij niet een natuurlijke dood gestorven is.

Brouwerij Alken Maes meldt dat ‘brouwingenieurs met jarenlange ervaring hard werkten aan het op punt zetten van het sterke blonde bier Judas dat in 1986 werd gelanceerd’.

Begonnen in 1880 als zelfstandige brouwerij Maes in Waarloos, in 1988 gefuseerd met Cristal-Alken, waarmee het nu de Alken-Maesgroep vormt. Werd in 2008 overgenomen door Heineken; hoofdzetel verhuisde in 2011 naar Mechelen. Bieren als Maes, Cristal, Grimbergen, Mort Subite en Desperados komen er vandaan.
Judas is een bier van hoge gisting, dat nog altijd gebrouwen wordt volgens de artisanale principes. Alleen de beste gerst en geselecteerde Boheemse hop zijn goed genoeg voor de productie van Judas. Het zwaar blonde bier ondergaat een tweede gisting en een lange rijping in de fles die resulteert in een rijke body en ronde smaak.
Uiteindelijk heeft het een alcoholgehalte van 8,5% per volume en smaakt dit okerblond bier bitterzoet, zacht en volmondig.

Het is bier van hoge gisting met nagisting op fles.

(Belgische site) Het betere alternatief voor Duvel. Helaas minder te vinden. Het feit dat Judas niet vermeld wordt op de Alken-Maes website doet sommigen vermoeden dat Heineken het uit de markt wil nemen.

5

Brouwerij Jopen, Haarlem: Johannieter (Dubbelbock/Zware Bock), 9%

 

 

 

 

 

5

(35)

11

(88)

3

(27)

 

19

150/19=

7,89

 

De naam Johannieter is afkomstig van de discipel en apostel Johannes (ook bekend als St.Jan). Hij is de man achter het Johannesevangelie in de Bijbel, waar ook nog brieven van hem in staan.

In Haarlem werd in 1310 een commanderij gesticht van de Johannieters of Hospitaalridders. Deze orde legde zich oorspronkelijk toe op de verzorging van zieken en de verdediging van het Heilige Land, in gewone kloosterlijke bezigheden en in de opvang van reizigers. De huizen hadden een uitgebreid gastenverblijf dat luxueus was ingericht. De recepten van het Jopenbier uit de Middeleeuwen zijn bewaard gebleven in het Noord – Hollands Archief. Het archief is gehuisvest in het voormalige Sint Jansklooster in de Janstraat in Haarlem. In vroeger tijden was er in dit  klooster ook een brouwerij. De kloosterorde die hier in de Middeleeuwen actief was waren de Johannieter monniken, ook wel hospitaalridders genoemd. Een  mix van een geestelijke en militaire orde. Ze zijn verwant aan  de Maltezer ridders, de Tempeliers, en de Duitse orde. Deze ordes zijn tijdens de kruistochten ontstaan.

Deze monniken verbleven in het St.Jansklooster brouwden daar ook bier, voor hun gasten en voor eigen gebruik.

Johannieter is een zeer donker en krachtig zwaar bier, dat zeer voedzaam is. Door het gebruik van geroosterde tarwemout heeft het bier veel karakter, zonder veel zoetheid te hebben. De bierstijl is een hybride van een Dubbelbok en een Export Stout. Het bier is niet gefilterd en gist na op fles. Johannieter is een bier om rustig van te genieten.

 Kleur: Donker bruin. Smaak: Niet zoet, maar vol en krachtig van smaak met een karakter van geroosterde mout.

6

Brouwerij Jopen, Haarlem: Ongelovige Thomas (Imperial Quadrupel) 10%

 

1

(3)

 

2

(10)

 

5

(35)

7

(42)

4

(36)

19

126/19=

6,63

 

Thomas was ook een discipel; hij wordt in de Bijbel niet vaak genoemd, maar één verhaal is wel bekend: Toen Jezus na de opstanding zijn discipelen bezocht, geloofde Thomas niet dat dit Jezus was  (hij bleef er koud onder). Uiteindelijk, toen hij de wonden van Jezus zag en die mocht aanraken geloofde hij het. Hij zou het christendom gepredikt hebben in India en daar contact hebben gehad met boeddhistische koningen. De christelijke gemeenschappen die nog steeds in die streken aanwezig zijn worden als resultaat van zijn werk gezien.

 Jopen Ongelovige Thomas is een bier voor de bierliefhebber die al wat meer gewend is, zowel in alcohol als in de dosering van de Amerikaanse hopsoorten (Simcoe, Cascade en Chinook) is dit een uitgesproken bier.  De stoere hoeveelheid Amerikaanse hop zorgt voor een hoge fruitige bitterheid, die zeker de echte “hopheads” zal weten te verrassen. Het wat hogere alcohol percentage zorgt voor een verwarmend effect waardoor dit bier een echt genietersbier is. Een bier voor de liefhebber,  door de complexe aroma’s en smaak.

Kleur: Kastanjebruin

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

113

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Avondgemiddelde

a. 757/113= 6,70

b. 40,23/6= 6,71

 



scoringslijst proeverij – Enkele 2011 primeurs, 5 oktober 2011

 

 

2

5

6

7

8

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

1

Brouwerij De Prael, Amsterdam  i.o.v. De Bierverbinding: Francesconer Dunkel Weizen, 5,2 %.

 

(De tekst onder ‘opmerkingen’ is ontleend aan een artikel in PINT-nieuws van de hand van Joost Boex).

 

1

(5)

9

(54)

8

(54)

 

18

113/18=

6,28

Frans Ruiter, bekend van De Bierverbinding en PINT Regio Noord-Holland, schreef eerder al diverse malen over de lancering van het nieuwe witbier Sancti Adalberti. Onlangs werd deze met veel succes gelanceerd in Egmond aan Zee. Bier brouwen is een natuurlijk proces waardoor een mooi bier er net iets anders uit kan komen te zien dan gedacht. Peter Lassooy, de ondernemer achter Sancti Adalberti, wilde een echt witbier. Hij vroeg Frans om het recept te maken en mee te brouwen aan dit bier.

De insteek was een Weizen met een echte eigen identiteit. Het recept bevatte 50% tarwemout en daarnaast pilsmout, Münchenermout en caramout 120. Het is een 3-granen Weizen, omdat er ook haver in is gebruikt. Verder zijn er drie hopsoorten toegevoegd.

Op een gegeven moment vond overleg plaats over de voortgang van het proces, waarbij Peter de vrees uitsprak dat het bier te donker zou worden, terwijl de met de naam ‘Egmondse Witte’ al een flinke reclamecampagne aan de gang was. Men besloot alsnog om de donkere mouten er uit te halen maar dat kon niet meer: ze waren al geschroot en gemengd. Met de Egmondse Witte werd toen opnieuw begonnen en het enige verschil is dat dit niet bevat: Caramout 120 & Münchenermout. Het viel bij de proeverij in Heerhugowaard als eerste op dat Francesconer niet echt donkerder is dan Egmondse Witte. Frans besloot toch om via zijn eigen ‘Bierverbinding’ met het oorspronkelijke recept verder te gaan met als resultaat een prachtig bier dat meer valt in de klasse Dunkel Weizen, net niet wat Lassooy in gedachten had. De naam is niet toevallig gekozen. “Francesco is mijn volledige voornaam en het is een knipoog naar het Weizenbier Franciscaner. “ Ook het etiket in de vorm van een ruit leidt naar de achternaam van Frans Ruiter.

2

Brouwerij De Prael, Amsterdam, i.o.v. Sancti Adalberti: Egmondse Witte, 5,2 %

 

3

(15)

8

(48)

7

(49)

 

18

112/18= 6,22

3

Brouwerij Dampegheest, Limmen: Zomerskarrel  (vruchtenbier mango), 6 %

 

1

(5)

3

(18)

11

(77)

5

(40)

20

140/20=

7,00

Bovengistend, 6 %)  Vruchtenbier (welke vrucht?) met mangoextract.

Ik proefde dit bier op één van de open brouwerijdagen (24 en 25 september), en het leek me een prima geschikt bier om nog even aan het eind van de nazomer te proeven.

4

Budelse Brouwerij, Budel; Brouwerij Alfa, Schinnen; Brouwerij Lindeboom, Neer & Gulpener Brouwerij, Gulpen : Smaak van Echt 2011, 6 %

 

 

7

(42)

8

(56)

4

(32)

19

130/19=

6,84

In 2011 geven vier familiebrouwerijen voor de Smaak van Echt een nieuwe invulling aan hun samenwerking door tezamen één speciaalbier te brouwen. Voor het eerst in de geschiedenis brengt één bier het beste van vier onafhankelijke brouwerijen samen.

De brouwmeesters van Alfa, Budels, Gulpener en Lindeboom hebben de handen ineen geslagen om zo in de koperen ketels van Lindeboom de Smaak van Echt 2011 te brouwen met sprankelend bronwater uit de Alfa-bron, Limburgse gerst en hop van Gulpener en smaakmakende gist uit Budel. Dit alles op smaak gebracht en verfijnd met de brouwerstraditie van meer dan vijfhonderd jaar.

Smaak van Echt 2011 is een amberkleurig, bovengistend bier, niet te droog, met een aangename bitterheid. Voor de liefhebbers: Smaak van Echt heeft een stamwort: 13,5 Plato, kleur 35 – 40 EBC, bitterheid 29 – 30 EB.  Ook dit jaar is Smaak van Echt een eenmalig gebrouwen bier, waarvoor geldt: op is op.

Voor het eerst is de Smaak van Echt van de tap te proeven. In september introduceerden de brouwerijen de Smaak van Echt als bier van de maand bij de Alliantie van Biertapperijen. Behalve van de tap is/was de Smaak van Echt ook verkrijgbaar in

75 cl flessen.  De Smaak van Echt won in 2009 de Gouden Pint, de hoogste onderscheiding voor activiteiten die de Nederlandse biercultuur versterken.

De brouwerijen die samenwerken in de Smaak van Echt zijn alle vier onafhankelijke regionale familiebedrijven. Samen zijn Alfa brouwerij uit Schinnen, Budelse brouwerij uit Budel, Gulpener bierbrouwerij uit Gulpen, en Lindeboom brouwerij uit Neer goed voor ruim vijfhonderd jaar brouwervaring, van generatie op generatie overgeleverd.

5

Brouwerij De Eem, Amersfoort: Tasty Lady (bovengistende IPA), 6,2 %

1

(2)

 

3

(18)

5

(35)

10

(80)

19

135/19=

7,11

Brouwerij de Eem is een zogenaamde huurbrouwerij die gebruik maakt van de faciliteiten van de Scheldebrouwerij in Meer (B). De Tasty Lady is bedacht en gebrouwen door 5 dames onder toezicht van Ruud van Moorst. De vijf brouwers zijn: Alice van der Kuijl (de Bierkoning), Dagmar Baartman (PINT en de Bierderie), Hanneke van het Ende (Mitra, Stibon), Jolanda Buhrs (Drinks and Gifts) en Lenie van Gelderen (bierkenner). Al lang vragen de grote brouwerijen zich af waarom ze vrouwen zo slecht weten te bereiken. Ze proberen het wel, met alcoholarme varianten of zoete biertypen, maar het succes is marginaal. “Zo is het vooroordeel ontstaan dat vrouwen niet van bier houden”, aldus de dames. Een wijd verbreid vooroordeel is dat alle bieren bitter zijn, en dit niet lekker is. Dit is kennelijk tussen de oren gekomen van de vrouw.

In Breugems Brouwerij werd onder leiding van Ruud van Moorst van Brouwerij De Eem door vijf bekende vrouwen in de bierwereld de mout gestort om de eerste 500 liter Tasty Lady in de gisttank te krijgen. Dat was vooral ook voor de media, omdat bij Breugems nog ambachtelijk wordt gebrouwen.

Op 15 en 16 juni hebben ze dit herhaald bij de Scheldebrouwerij. Daar is alles veel groter en is voor de media minder interessant. Het werden  vier batches van 3500 liter! De vrouwen wilden een bitter bier, maar dan wel een zachte bitterheid. Ook wilden ze fruitige (hop)toetsen in het bier, alsmede een citrusaroma. Dat is goed gelukt door in het blonde bier de hopsoorten Nelson Sauvin, Citra (=passie!) en Hallertauer Perle toe te voegen. Het bier krijgt hiermee een bitterheid van 40 EBU, maar wel een fluweelzachte bitterheid.  Op het moment dat je een bitter bier aanbiedt met de boodschap dat het niet zo bitter is, wordt dit naar alle waarschijnlijkheid ook bevestigd. In feite is de insteek voor het 2e Tournée Générale bier, dat we op de proefavond van de bittere bieren destijds gehad hebben dezelfde: bittere bieren toegankelijker maken voor vrouwen.

Het is zeker de bedoeling van Ruud van Moorst om een eigen locatie te vinden in het Eemgebied. In grote lijnen brouwt hij nu nog alles bij de Scheldebrouwerij.

6

Brouwerij Maallust, Westerbork: Peerd Tripel, 9 %

 

 

4

(24)

8

(56)

7

(56)

19

136/19=

7,16

Op zaterdag 16 april 2011 vond de eerste editie plaats van het Bierfestival Groningen dat speciaal werd georganiseerd vanwege de benoeming van Groningen tot ‘Hoofdstad van de Smaak 2011′. Naar schatting zo’n 1.500 bezoekers brachten tussen 16.00 en 22.00 uur een bezoek aan het bierfestival in de Martinikerk. Een fantastische ambiance, sfeer en een groots bieraanbod van circa 25 brouwerijen maakte van dit festival oprecht een groot succes.

Vele partijen waaronder PINT regio Noord en brouwerijen hebben zich ingezet om dit bierfestival te organiseren. Naast het proeven van bier kon de bezoeker ook deelnemen aan diverse seminars en werd de beste tripel uit de regio gekozen! Diverse (amateur)-brouwers hadden vooraf een streekbrouwsel ingeleverd, dat vervolgens op 16 april in een officiële keuring werden beoordeeld.

Jan Tijs Sijbring van het Groningsch Bier- en Wijnmakersgilde leverde de beste Groninger tripel die nu op wat grotere schaal gebrouwen werd  bij Brouwerij Maallust in Veenhuizen en verkrijgbaar was bij alle Mitra slijterijen in Nederland. Hij heeft op het bierfestival van Groningen acht andere brouwers verslagen in een wedstrijd om de beste Groningse tripel. Alle deelnemende bieren zijn gekeurd door Cor Hooymaayers, de brouwers van Mommeriete en een afgevaardigde van Pint regio Noord.

Het bier heeft de naam ‘Peerd Tripel’ (naar het ‘Peerd van ome Loeks’) gekregen. De deelnemers aan de wedstrijd moesten in hun tripel minimaal een streekproduct gebruiken. Het tripel bier van Jan Tijs bevat onder andere sukade, gember, koriander en sinaasappelschillen. Het alcoholpercentage is 9 procent.

Op het etiket staat het logo van Groningen en daarnaast drie paarden. Het ontwerp is gemaakt door Gerda Onnes, winnaar van de designwedstrijd op het bierfestival.

De organisatie heeft vanwege de vele positieve reacties nu al besloten om het festival volgend jaar weer te laten plaatsvinden en dan zelfs twee dagen: op vrijdag 13 en zaterdag 14 april 2012!

 

 

 

 

 

 

 

113

766/113

De  opmerkingen bij de bieren no. 4  t/m 6 zijn grotendeels ontleend aan de diverse brouwerij- en andere websites die deze bieren hebben gepromoot, en aan mailcontact met Ruud van Moorst.

 

 

 

 

Avondgemid-delde

a. 766/113= 6,78

b. 40,61/6 = 6,77

 



scoringslijst proeverij – referentiebieren, 7 september 2011

 

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

1

Brand bierbrouwerij, Dubbelbock 2001 & 2000, 7,5%, 330 ml fles

 

 

 

 

 

1

(6)

6

(42)

4

(32)

 

 

11

80/11=

7,27

Deze stevige bock toont een mooi verouderingsproces dat we gebruiken om de typische elementen van een goede veroudering te proeven en te leren herkennen. Met deze kennis in het hoofd gaan we kijken of we kunnen zien welke van de volgende bieren de oudste is.

2

Bavaria, Hooghe Bock, 2007, 6,5% in 500 ml blik

 

 

 

 

 

4

(24)

6

(42)

1

(8)

 

 

11

74/11=

6,73

Blind dubbelproeverij van 2 jaartallen Bavaria Hooghe Bock om uit te proberen of de zojuist waargenomen verouderingsverschijnselen  ons in staat stellen om het oudste bier te herkennen. Daarnaast willen we ook kijken of bier in blik net zo goed verouderd als bier in flessen.  Omdat blik licht nog lucht doorlaat zou je dat niet verwachten. Het blijkt moeilijk om het oudste bier aan te wijzen, de helft van de proevers kiest het juiste bier, de rest niet. In het aankomende  bockbierseisoen kan men van sommige bieren ook de 1 jaar oude versie kopen; een kans om dit thuis ook te proberen.

3

Bavaria, Hooghe Bock, 2010, 6,5% in 500 ml blik

 

 

 

 

 

7

(42)

4

(28)

 

 

 

11

70/11=

6,36

4

Delhaize, Vlamertinge Single Hop, East Kent Goldings, 7%, 750 ml fles, 30 EBU

 

 

 

2

(8)

2

(10)

4

(24)

3

(21)

 

 

 

11

63/11=

5,73

 

East Kent Goldings is oorspronkelijk Engels maar deze is in Vlamertinge (België) geteeld. Het is een zachte bloemige hop met organische tonen. De bitterheid is fijn en het aroma typisch Europees. Vlamertinge is ideaal bij warme visgerechten en wokgerechten.

5

Delhaize, New Zealand Single Hop, Nelson Sauvin, 7%, 750 ml fles, 55 EBU

 

 

 

1

(4)

2

(10)

5

(30)

2

(14)

1

(8)

 

 

11

66/11=

6,00

Nelson Sauvin wordt in New Zealand veel geteeld en gebruikt. Zeer herkenbaar zijn pompelmoes en op de achtergrond ook citrus. De bitterheid is iets harder maar ook iets ronder. Het is een hopsoort die zoete, volle tonen heeft. De naam Nelson Sauvin is gekozen omdat de aroma’s doen denken aan de Sauvignon Blanc druif. De aroma’s zijn en blijven sterk aanwezig.

6

Delhaize, Washington Single Hop, Cascade, 7%, 750 ml fles, 23 EBU

 

 

 

 

 

5

(30)

6

(42)

 

 

 

11

72/11=

6,55

Cascade is in de Verenigde Staten de door microbrouwers meest gebruikte hopsoort. De belangrijkste aroma’s zijn; citrus getint, de bitterheid is wat scherper en rechtlijniger dan East Kent Goldings.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Avondgemid-delde

425/66=6,44

of 38,64/6= 6,44

 

 



scoringslijst proeverij – Brouwerij Rodenburg (Rha), 6 juli 2011

 

 

Brouwerij-info over de bieren, met soms wat aanvullende info van mij.

3

4

5

6

7

8

9

10

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

1

Brouwerij Rodenburg, Rha (gem. Bronckhorst): Hooge Heeren Pils, 5%  (ondergistend)

Op het platteland waren de ‘Heeren-van-stand’ te herkennen aan hun deftige kleding en hoge hoed. Even stijlvol als de Hooge Heeren Pils.  De Saaz-hop uit Pilzen geeft dit ongefilterde bier het karakter van een pils, maar dan met een deftige, fruitige nasmaak.

 

1 (4)

1 (5)

7 (42)

8 (56)

1 (8)

 

 

18

115/18 = 6,39

Brouwerij Rodenburg te Rha (gem. Bronckhorst), brouwer: Steve Gammage, die samen met zijn vrouw Yvonne de zaak runt.

De volgorde van de te proeven bieren is bepaald in overleg met de brouwer, dit heeft tot gevolg dat de opbouw in percentage niet helemaal wordt gevolgd; er is nl. ook een soort volgorde van smaak, en daar is ook rekening mee gehouden.

De etiketten, met werve(le)nde teksten zijn erg mooi, maar druk. Vandaar dat de nieuwe etikettenserie is vereenvoudigd en herkenbaarder is gemaakt.

De brouwerij is gevestigd in een voormalige boerderij Rodenburg (ook: Vrouwe van Eltens Stede), sinds 1600 in handen geweest van de familie Metz. Steve en zijn vrouw hebben hem in 2003 gekocht.

Steve had oorspronkelijk een schildersbedrijf, maar heeft dit van de hand gedaan om zich aan zijn grote hobby, het brouwen, te wijden, waarvoor hij al een opleiding had gevolgd op de University of Sunderland: practical brewing en microbiologie.

In 2007 tikte hij een 2e hands 10hl brouwinstallatie op de kop in Neurenberg, die heeft hij gerestaureerd en staat nu in de brouwerij te pronken. In 2009 was de installatie gebruiksklaar en kon er geëxperimenteerd worden. Sinds april 2010 is hij regulier aan het brouwen.  Steve heeft eerst een aantal van zijn recepten bij De Molen laten brouwen, die samenwerking is beëindigd. Hij heeft nu veel contact met/ondersteuning van Gerard v.d.Broek van Hertog Jan. Hij wil van een productie van 600 hl (dit jaar) doorgroeien naar 900 hl. volgend jaar.

Er zijn mogelijkheden tot het houden van bierproeverijen en maaltijden, feestjes, presentaties, vergaderingen, etc.  Hij doet veel aan de regionale promotie van zijn bier, maar gaat ook verder: enkele van zijn bieren zijn o.a. op tap in De Wildeman en Het Arendsnest, en hij heeft ook hier in de Boom wel eens een doos neergezet, maar hoe dat verder gelopen is vertelt het verhaal niet.

Hij brouwt ook in opdracht van bedrijven, b.v. in Terschelling,  Bruinisse, Muiderzand, Epe, Olburgen,   daarbij gebruikmakend van plaatselijke ingrediënten als honing, bronwater, etc.

Meer info over brouwerij Rodenburg  in PINT-nieuws 183 (april 2011); PINT- nieuws 184 (juni 2011) (verslag excursie PINT-leden) en BAV-journaal 28/3 (juni 2011)

 

2

Brouwerij Rodenburg, Rha (gem. Bronckhorst): Eigen Weiss (Weizen), 5%

Een bijzonder Weizenbier om van te genieten bij zonnig weer – en bij somber weer om de zon opnieuw in je leven te toveren!
Dit koolzuurrijke product wordt op Duitse manier gebrouwen en voldoet daarom aan alle strenge voorwaarden van het ‘Reinheits-gebot’  en toch met de eigenijze smaak van de brouwers in Rha!

 

2 (8)

4 (20)

10 (60)

3 (21)

 

 

 

19

109/19 =

5,74

3

Brouwerij Rodenburg, Rha (gem. Bronckhorst): Bronckhorster Blond Ale, 6 %

Dit ambachtelijke bier is een traktatie voor alledaags genot. Door de hoge gisting met natuurlijke nagisting op de fles ligt de Bronckhorster Blond meteen fris op de tong, is bijzonder dorstlessend en heeft een nasmaak die een glimlach op de lippen tovert.  Zijn populariteit bij de dames is daarom géén verrassing...!

 

 

3 (15)

5 (30)

9 (63)

2 (16)

 

 

19

124/19 = 6,52

4

Brouwerij Rodenburg, Rha (gem. Bronckhorst): Scrooge Imperial Red Ale, 8,5 %

IRA (bovengistendheb het ook ergens een dubbel genoemd zien worden. Dit bijzondere bier is even eigenaardig als Scrooge zelf, de eigenaar en beheerder van het Dickens Museum in Bronkhorst,
de kleinste stad van Nederland. Scrooge was gierig, maar het proeven van dit bier maakt je nieuwsgierig naar méér!

1 (3)

 

2 (10)

2 (12)

4 (28)

10 (80)

1    (9)

 

20

142/20 = 7,10

5

Brouwerij Rodenburg, Rha (gem. Bronckhorst): Angus Tripel 9,5 %

Angus is een graafschap in Schotland (met de stad Dundee), bergachtig in het noorden en zacht glooiende heuvels in het zuiden, en in het midden de Great Valley met het kasteel Angus.

Een krachtig staaltje van brouwperfectie voor de bierliefhebber die versterking zoekt. De amberkleurige Angus Triple heeft een ronde smaak in een donker kader, een fluweelzachte streling van de tong en een vredig gevoel van weldaad.
De spiermassa van de Schotse Hooglander, die je in deze gebieden kunt zien rondwandelen is bijna te proeven in dit heerlijke bier!

Bij het nu in productie zijnde nieuwe Angustripel  is steranijs toegevoegd, een kruid dat ook gebruikt is in de Lindeboom Smaak van Echt van 2009.

Het is nog in het uitprobeerstadium, want in het volgende brouwsel zit geen steranijs, wie weet mede dankzij onze reactie (zie andere bijlage). Ik probeer de nieuwe, anijsloze versie ook een keer voor onze proeverij te krijgen.

 

 

2 (10)

10 (60)

6 (42)

2 (16)

 

 

20

128/20 = 6,40

6

Brouwerij Rodenburg, Rha (gem. Bronckhorst): Night Porter, 8 %

Bijna zwart met een rode gloed. Volgens opgave een Baltic Porter. In

de geur caramout en gebrand. In de smaak zoetigheid, opkomende moutbitterheid op het einde.

Uitgebreide etiketinformatie. Hopsoorten, ook zie je dat er koffie is toegevoegd.

 Aangenaam bier!

 

 

 

 

4 (24)

8 (56)

6 (48)

2 (18)

 

20

146/20 = 7,30

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Avondgemid-delde

764/116 = 6,59


scoringslijst proeverij – plaatselijk & Belgisch, 1 juni 2011

 

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

1

Huisbrouwerij Klein Duimpje, Hillegom: Duindoorn Weizen, 5,5 %

 

 

 

 

1

(5)

4

(24)

12

(84)

 

 

 

17

113/17=

6,64

Huisbrouwerij Klein Duimpje te Hillegom. Brouwmeester: Erik Bouman. Wil graag bieren maken met de smaak van vroeger en die smaken weer in ere herstellen. Maakt voor grotere partijen gebruik van de diensten van de Proefbrouwerij (Hijfte/Lochristi). Voor het bezoekerscentrum van de Amsterdamse Waterleidingduinen brouwt Bouman duindoornbier met lokaal duindoorn. De zure smaak van duindoorn wordt in dit bier verzacht met appel. Duindoorn Weizen is alleen verkrijgbaar bij bezoekerscentrum de Oranjekom in Vogelenzang (vanuit Heemstede richting Zandvoort bij de rotonde afslag Vogelenzang nemen, weg blijven vervolgen tot bezoekerscentrum aan je rechterhand).  Het heet weliswaar Weizen, maar op het etiket wordt tarwe niet genoemd.

 

2

Brouwerij Florindia, Heerhugowaard: Hollands Goud Pils, 5%

 

 

 

 

3

(15)

4

(24)

10

(70)

1

(8)

 

 

18

117/18=

6,50

De Hollands Goud bieren zijn tot stand gekomen door een samenwerking tussen Uranus beheer, bureau1811 en brouwerij Florindia. De ingrediënten komen zoveel mogelijk uit de omgeving Alkmaar. De gebruikte aromahop  komt bijvoorbeeld uit Heerhugowaard.

Het brouwen van het bier vindt plaats in samenwerking met Stichting Triade. Hier werken mensen die leven met een verstandelijke, meervoudige, sociale of psychiatrische beperking.

 Brouwerij Florindia brouwt speciaal voor Alkmaar een pils, tripel en een zwaar blondbier. De recepten, die de basis vormen voor deze bieren zijn een samenstelling van verschillende recepten uit de Alkmaarse archieven.

Nog een klein stukje historie:

1573. Het Spaanse beleg. Op 23 september steekt Alkmaar haar dijken door waardoor Spaanse troepen in het modderwater blijven steken. De aftocht wordt geblazen. Deze victorie betekende voor Holland hèt keerpunt van de strijd tegen de Spanjaarden. De ‘Gouden Eeuw’ breekt aan. De zeeën bevaren en de handel bloeit. Door inpoldering van de grote Noord-Hollandse meren moet Alkmaar het nu hebben van het ‘Hollandse goud’: de handel in kaas, boter en bier.

3

Brouwerij St. Bernardus, Watou: Grottenbier, 6,5 %

 

 

 

 

1

(5)

10

(60)

6

(42)

1

(8)

 

 

18

 

115/18=

6,39

De laatste aanwinst van de brouwerij St. Bernardusis het Grottenbier, dat werd gecreëerd door de onlangs overleden Meester-brouwer Pierre Celis. Het is een geäromatiseerd donker bier met een alcoholgehalte van 6,5 %.

Dit bier van hoge gisting en hergist op de fles werd destijds door biergoeroe Michael Jackson omschreven als één van de tien beste bieren van het ogenblik. Het bier brengt een deel van de rijpingstijd door diep onder de grond (ruim 40 meter),  in de mergelgrotten van Kanne (B) en Valkenburg in (champagne)pupitershttp://t1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSbGgrLhjxZHlMhfou4rRgO55MMOtiAKYna6HDtHQgZHMeFxoE8http://t1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSbGgrLhjxZHlMhfou4rRgO55MMOtiAKYna6HDtHQgZHMeFxoE8 http://t3.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTgofKfavOAEumboaE55qtsBbCQ_xP_Q5-24_lgUYrkgrALVzAp, waar een constante temperatuur is van 11⁰C en een constante luchtvochtigheid van 95%. Men kan het daar ook degusteren. Net als bij champagne worden de flessen hier op “pupiters” geplaatst, hetgeen voor een bijkomende rijping zorgt.

 

4

Brouwerij De Palm, Steenhuffel (België): Tournée Générale Tripel Hop

 

 

 

 

3

(15)

10

(60)

5

(35)

 

 

 

18

110/18=

6,11

Het nieuwe bier passend bij dit seizoen is de Tournée Générale Tripel Hop. Niet heel vreemd aangezien een ‘toevallig’ testpanel onlangs unaniem aangaf een hoppig bier aan te raden.

Het bier is gebrouwen bij Palm uit Steenhuffel. De Tournée Générale Tripel Hop is een blond bier waarmee men vooral ook de vrouwelijke bierdrinkster wil verleiden. Toch opmerkelijk dat in België een hoppig en dus redelijk bitter bier wordt ingezet om de vrouw aan te trekken terwijl in Nederland continu maar wordt geroepen dat bitter bier niet voor vrouwen is. In onze eigen proeverij bleek dat dit bier niet uitgesproken bitter werd gevonden.

Bij dit bier is dry hopping toegepast. Tijdens de lagering wordt dus hop toegevoegd die niet wordt meegekookt.

De gebruikte hopsoorten zijn: Magnum, de Amerikaanse Amarillo en Cascade hop. De laatste soort voor het dry hopping.

5

Brouwerij Florindia, Heerhugowaard: Hollands Goud Tripel (Modderwater), 8%

 

 

 

 

2

(10)

 

11

(77)

5

(40)

 

 

18

127/18=

7,06

Zie de opmerkingen bij no. 2 (de ‘voorlopige’ pils)

6

Brouwerij Florindia, Heerhugowaard: Hollands Goud Dubbel Blond, 11%

 

 

 

 

2

(10)

4

(24)

4

(28)

8

(64)

 

 

18

126/18=

7,00

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Avondgemid-delde

708/107= 6,62

of 39,40/6= 6,57

 



scoringslijst proeverij ‘regionale hobbybrouwers’, 9 mei 2011

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

 

Brouwerij HuygenMeester, Heerhugowaard:

Pale Ale (Lentebier), 5,5 %

 

 

 

 

 

4

(24)

7

(49)

3

(24)

 

 

14

97/14= 6,93

 

 

Brouwerij De Reiger, Heerhugowaard: Irish Red Ale (IRA), 5,2 %.

 

 

 

 

 

5

(30)

8

(56)

1

(8)

 

 

14

94/14= 6,71

 

 

Brouwerij HuygenMeester, Heerhugowaard:

Brown Ale, 6 %

 

 

 

 

1

(5)

4

(24)

6

(42)

3

(24)

 

 

14

95/14= 6,78

Uitgegaan van een origineel recept, maar hier naar eigen inzicht de nodige veranderingen in aangebracht.

 

Brouwerij De Reiger, Heerhugowaard: India Pale Ale (IPA), 6,9 %

 

 

 

 

 

1

(6)

8

(56)

6

(48)

 

 

15

110/15=7,33

 

 

Brouwerij HuygenMeester, Heerhugowaard:

Tripel, 7 %

 

 

 

 

1

(5)

7

(42)

5

(35)

2

(16)

 

 

15

98/15=6,53

 

 

Brouwerij De Reiger, Heerhugowaard: Quadrupel,     10 %

 

 

 

 

2

(10)

4

(24)

7

(49)

2

(16)

 

 

15

92/15=6,13

Een zeer wild schuimend bier dat eerst in een grote & wijde schenkkan tot rust moest komen. Volgens de brouwer het gevolg van een verontreiniging omdat er sprake was van enig haastwerk: het bier moest nog snel even gebotteld worden voordat hij op vakantie ging. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Avondgemid-delde

 a. 586/87= 6,74 of

b. 40,41/6 = 6,74

a. alle punten per bier samengeteld/alle proevers  per bier  samengeteld.

b. alle gemiddeldes per bier samengeteld/aantal geproefde bieren.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

gemiddelde score  HuygenMeester: a. 290/43 = 6,74; b. 20,24/3 = 6,75  

gemiddelde score  De Reiger           :  a. 296/44 = 6,73; b. 20,17/3 = 6,72

Met recht een ‘close finish’; zowel het hoogst scorende als het laagst scorende bier kwamen overigens bij ‘De Reiger’ vandaan.

 




scoringslijst proeverij ‘bier is bitter’, 6 april 2011

 

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

1

Brew Dog, Aberdeen, in een heuvelachtig gebied in N.O.-Schotland: Punk IPA – 5,6 %

 

 

 

 

1 (5)

2 (12)

9 (63)

4 (32)

1

(9)

 

17

121/17 = 7,12

Twee Schotse vrienden, Martin & James hadden genoeg van de industriële lager bieren en saaie ales die de Britse markt overheersen. Ze besloten dat de beste manier om deze ongewenste situatie te bestrijden het brouwen van eigen bieren was. Zo ontstond Brew Dog in april 2007. Ze beschouwden het als een opdracht om  mooie, aparte en eigentijdse bieren te brouwen die iets lieten zien/proeven van de klassieke bierstijlen, maar dan wel met een vernieuwende draai/kronkel. Bieren met een bite, een uitgesproken smaak die specifiek is voor Brew Dog.  Ze willen een strijdbaar alternatief zijn voor de nietszeggende, smakeloze reuzen.

Met deze IPA willen ze eer betonen aan de klassieke IPA’s. Er zijn 4 soorten hop toegevoegd, volgens de info afkomstig uit Nieuw-Zeeland, die zorgen voor een verbazend fruitig karakter en bittere nasmaak.  Ze hebben naar eigen zeggen emmers vol hop toegevoegd.

2

Brouwerij St. Christoffel, Roermond: Christoffel Bier (Oertype Pils) 6 %.

 

 

 

 

4 (20)

4 (24)

7 (49)

2 (16)

 

 

17

109/17 = 6,41

Deze brouwerij is in 1986 opgericht door Leo Brand, van de beroemde Brand-familie, in 2001 doorverkocht aan Jeroen Hillenaar. Sinds augustus 2009 is het management van ‘Sint Christoffel Bier’ eigenaar van de brouwerij geworden door middel van een management buy-out: overgenomen door het management van de brouwerij: Joyce van den Elshout en Steven van den Berg mogen zich vanaf 25 aug. 2009 eigenaar noemen. De toekomst van (volgens de eigen site) Nederlands meest unieke brouwerij is hiermee niet alleen gewaarborgd, maar ziet er beter uit dan ooit.

Oertype pils van 6 %, ondergistend, niet gepasteuriseerd en vergist in open kuipen. Dubbel gehopt, de 2e hopgift bestaat uit (fijne, klassieke) Saaz-hop.

3

Abbye Notre Dame d’Orval: Orval Trappist, 6,2 %

 

 

 

 

1 (5)

4 (24)

5 (35)

8 (64)

1

(9)

 

2 proevers er bij

19

137/19 = 7,21

Abbye Notre Dame d’Orval. Stond de vorige keer op het lijstje, maar was het bier dat dus niet geproefd is. Bijzonder aan de Orval is het hoppen tijdens twee verschillende productiestadia. Eerst wordt in de brouwzaal een grote hoeveelheid fijne hoppen toegevoegd: dat zorgt voor de befaamde bittere smaak en voor de langere houdbaarheid van het bier.  Later wordt in de bewaarkelders nogmaals hop toegevoegd, dit is de zogenaamde Engelse ‘dry hopping’. Dat zorgt voor het verrukkelijke aroma dat zelfs de meest gewaarschuwde proever helemaal in vervoering brengt.

4

Brouwerij St. Christoffel, Roermond: Nobel (strong lager, sterke goudblonde) 8,7 %.

 

 

 

 

2 (10)

4 (24)

11 (77)

1 (8)

1  

(9)

 

19

128/19 = 6,74

Zware goudblonde van 8,7 %. Dubbel gehopt: tijdens de rijping, waarbij het gist naar de bodem zakt, wordt ‘verse, maagdelijke bladhop’ toegevoegd.  Dit noemt men ‘dry-hopping’; nahoppen zou m.i. een beter woord zijn.  De naam Nobel is een verwijzing naar de nobele hopsoorten, die tijdens het brouwproces worden gebruikt.  

5

Brouwerij Urthel (De Leyerth), Ruiselede, België: Hop-It (IPA Belgische stijl) , 9,5 %

 

 

 

 

 

8 (48)

6 (42)

5 (40)

 

 

19

130/19 = 6,48

Brouwer: Hildegard van Ostaden, afgestudeerd in Gent als industrieel ingenieur met als specialisatie brouwerij. Haar man is, als tekenaar en schrijver, verantwoordelijk voor de etiketten. Sinds 2007 worden de Urthel bieren gebrouwen bij De Koningshoeven in Berkel-Enschot. Na een bezoek aan Alaska en andere gebieden in N.W.-Amerika (jan. 2005) was ze zeer enthousiast over de soms extreem bittere bieren die ze daar geproefd had.  Dit inspireerde haar tot de Hop-it, een IPA Belgische stijl, waarmee ze in België een trend gezet heeft.  Er is gebruik gemaakt van enkel Europese hopsoorten. 

Een klant van de Mitra dacht dat het bedorven was, gezien de smaak.

6

Brouwerij Moortgat, Breendonk, België: Duvel Tripel Hop (Belgische IPA), 9,5 %

 

 

 

 

 

7 (42)

7 (49)

5 (40)

 

 

19

131/19 = 6,89

Brouwerij: Moortgat (1871 in boerderij), Breendonk. Dit extra gehopte bier werd een allereerste keer gebrouwen in 2007 en was binnen enkele dagen uitverkocht. Omwille van de vele enthousiaste reacties en initiatieven hier omheen, kon de brouwerij niet anders dan dit speciale bier nog één keer brouwen. Een weddenschap  aangegaan met Johan "Wanne" Madalijns, voorzitter van de vzw Lambikstoempers op 25 maart 2010 zorgde voor de herlancering van Tripel hop. Wanneer 10.000 mensen voor eind augustus lid worden van de Facebookgroep "Wij willen Duvel Tripel Hop" werd het het exclusieve bier opnieuw gebrouwen dit jaar.

Een maand later werd de limiet van 10.000 bereikt.

Tripel was beschikbaar vanaf eind oktober 2010. En je moest er weer snel bij zijn.

Drie uiterst kwalitatieve hopsoorten zijn gebruikt: Saaz (Tsjechische oorsprong, ook de basis van de andere Duvels)

Styrian Golding (Sloveense oorsprong) en Amarillo, een jonge hopsoort uit Amerika, die niet bij de gewone Duvel wordt gebruikt (de andere 2 wel).

Dry-hopping: in een later stadium, tijdens de lagering/rijping (na 8 dagen), is nog een hop (verse hopbellen) toegevoegd. 

 

Hoewel dit bier best in de smaak viel, vond een aantal proevers dat het nou ook weer niet zo’n heel bijzonder bier was, zeker gezien de prijs die er voor moest worden betaald

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

40,85

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Avondgemid-delde

756/110= 6,87

of: 40,84/6= 6,81

 




 PINT REGIO  NOORD-HOLLAND

BIERPROEVERIJ ALKMAAR (BPA)

 

scoringslijst bierproeverij, 5 januari 2011

 

Bockbier, Dampegheest, fust, 20 l.

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

 

 

 

 

 

 

2

(12)

3

(21)

10

(80)

4

(36)

2

(20)

 

21*)

 

169/21 = 8,05

Er waren 23 proevers aanwezig, twee hebben er kennelijk niet meegestemd of waren even weg; de brouwers, die ook aanwezig waren hebben wel meegestemd. Het was dit keer van tevoren bekend om welk bier het ging: het blijkt dat Dampegheest aardig wat fans heeft (!)

















 PINT REGIO  NOORD-HOLLAND

BIERPROEVERIJ ALKMAAR (BPA)

 

 

scoringslijst bierproeverij, 1 december 2010

 

 

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

 

1

Brouwerij Klein Duimpje,  Hillegom:

Schwarz Blackbird (Schwarzbier, 4,6 %)  

 

 

 

 

 

7

(42)

9

(63)

 

 

 

16

105/16: 6,56

Jubileumbier gebrouwen tg.g.v. het 25-jarig jubileum van de Bierkoning. Het alcoholgehalte van Schwarzbier ligt meestal tussen 4,8-5 vol%. De donkere kleur ontstaat door het gebruik van donkere mout. Schwarzbieren hebben een gebrand aroma en zijn wat moutbitterig, hoewel er ook Schwarzbieren zijn met een moutzoetige smaak, zoals deze Blackbird.

De oorsprong van dit biertype komt uit Thüringen en Sachsen; de eerste beschrijving uit Thüringen van dit bier stamt uit 1543. Een bekende Schwarzbier drinker was Goethe.

Het oudst bekende Schwarzbier is de sinds de Middeleeuwen in Braunschweig gebrouwen „Braunschweiger Mumme“. Tot de huidige bekendste Schwarzbiermerken behoren Köstritzer, Eibauer, Schwarzer Steiger, Märkischer Landmann en Bernauer Schwarzbier . Ook in Tsjechië worden veel Schwarzbieren gebrouwen.

 

 

2

Brauerei Hacker-Pschorr, München: Hefe Weisse (Weiβbier, 5,5 %)

 

 

 

 

2

(10)

6

(36)

7

(49)

1

(8)

 

 

16

103/16: 6,44

In 1417 werd de Hacker brouwerij in München opgericht, 99 jaar voor de inwerkingtreding van het Reinheitsgebot. Eind 18e eeuw kocht Joseph Pschorr, getrouwd met Maria Hacker, deze brouwerij van zijn schoonvader. Vervolgens stichtte hij een brouwerij onder zijn eigen naam. Zijn beide zonen verdeelden zijn eigendom door ieder één van de beide brouwerijen onder hun beheer te nemen. In 1972 fuseerden ze tot Hacker-Pschorr, maar beide merken bleven nog wel naast elkaar bestaan. Het brouwproces is voor meer dan 580 jaar praktisch onveranderd gebleven. Het toonaangevende Engelse Beverage Testing Institute (Instituut voor het testen van dranken, nl. sterke drank, wijn en bier) gaf dit bier 94 van de 100 punten met als predicaat: ‘uitzonderlijk’. Hacker-Pschorr vormt thans één onderneming met Paulaner (de grootste in Beieren), ieder met hun eigen giststam en productielijn.

 

3

Bierbrouwerij De Eem, Amersfoort, XTREem Tomahawk (IPA, 7 %); gebrouwen bij de Praght, Dronten

 

 

 

 

1

(5)

5

(30)

10

(70)

2

(16)

1

(9)

 

19

130/19: 6,84

Jubileumbier gebrouwen tg.g.v. het 25-jarig jubileum van de Bierkoning. Gebrouwen bij De Praght in Dronten. Veel koolzuur, een ‘wild’ bier, waar bij het openmaken en uitschenken wel rekening mee moet worden gehouden. India Pale Ale, afgekort IPA, is een bierstijl binnen de categorie Pale Ale. Het bier werd voor het eerst gebrouwen in Engeland in de 18e eeuw. Het was bestemd voor de   Engelse soldaten en burgers  in de Engelse koloniën in Voor-Indië en werd met behulp van schepen naar de andere kant van de wereld gebracht. Een zeilschip was bijna vijf maanden onderweg naar India, te lang om het gewone bier goed te houden. Nu wisten de Engelse brouwers, dat door aan het bier meer hop toe te voegen en het alcoholgehalte te verhogen, het bier langer houdbaar bleef. Vandaar dat al het exportbier wat zwaarder gehopt werd en daardoor bitterder en hoger van alcoholgehalte was. Zo ontstond aan het einde van de 18e eeuw het India Pale Ale..

 

4

Brouwerij De Schans, Uithoorn: LaBelle’s Chocolade Stout (Stout, 7 %)

 

 

 

 

2

(10)

3

(18)

9

(63)

6

(48)

 

 

20

139/20: 6,95

Jubileumbier gebrouwen tg.g.v. het 25-jarig jubileum van de Bierkoning. De naam is geïnspireerd door de (donkere) zangeres Patti LaBelle, bekend van de hit ‘Voulez vous coucher avec moi, ce soir’. Gebrouwen op basis van chocolademout. Chocolade mout wordt gemaakt van niet zover ontsloten Pilsmout. Het wordt geroosterd in een draaiende trommel waarbij men de temperatuur wel tot 225°C laat oplopen. De enzymen zijn dan volledig vernietigd en er wordt een donker, geroosterd produkt gevormd. Kleuren tot wel 1200 EBC worden verkregen. De tijdsduur van het roosteren is bepalend voor de kleur. Het binnenste van de korrel moet donker bruin, bros en niet glanzend zijn. Men moet oppassen dat de mout niet verbrandt. Chocolademout wordt gebruikt in donkere ales en stouts, om zowel smaak als kleur te geven. De mout geeft een droge ’biscuit’ smaak. De naam heeft volgens mijn info niets te maken met de smaak, alleen met de kleur van (zeer) pure chocolade, die op zich toch ook weer (zeer) bitter is. Deze stout is ondoorzichtig; voor de jubileumeditie (5 jaar) van de  Van Vollenhovens Stout, ook gebrouwen door De Schans, geldt hetzelfde.

 

 

5

Brouwerij De Reiger, Heerhugowaard: Tripel  (Tripel, 9,2 %)

 

 

 

 

 

2

(12)

9

(63)

8

(64)

1

(9)

 

20

148/20: 7,4

Deze tripel van Carlos Koopman mocht ik voorproeven en het was een aangename verrassing. Tripel is een zeer zwaar bovengistend bier, met een hergisting op fles. De kleur varieert tussen blond en amber. Hij heeft een sterke mout-, alsook een zoete smaak. Tripel heeft een alcoholpercentage van 7 tot 9,5 %. Het hoge percentage komt niet noodzakelijk uit de hoeveelheid graan, er wordt eventueel suiker (in de vorm van glucose) toegevoegd om het hoge alcoholpercentage te bereiken. Het koolzuurgehalte is meestal ook vrij hoog.

 

6

Brouwerij Jopen, Haarlem (i.s.m. Proefbrouwerij, Hijfte/Lochristi – België): Hofnar (Russian Imperial Stout, 10 %)

 

 

 

 

1

(5)

2

(12)

6

(52)

7

(56)

4

(36)

 

20

151/20: 7,55

Imperial Stout, ook bekend als Russian Imperial Stout, is een zeer zwaar type bier en kenmerkt zich met een zeer donkere kleur. Zo is een typische Russian Imperial Stout al minimaal 80 EBC en bevat het minimaal 8% alcohol, maar 12% tot 14% is niet ongewoon.

Ook is het bier vrij bitter met een bitterheidsfactor van ongeveer 50 tot 90 IBU (International Bitter Unit).

Russian Imperial Stout werd vroeger gebrouwen voor de Russische tsaar, die erg van zware en donkere bieren hield. Het bier, dat gebrouwen werd in Engeland, moest veel alcohol bevatten om de lange reis naar Rusland goed te doorstaan.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

avondgemiddelde

41,74/6: 6,96

of: 776/111: 6,99

 




















 PINT REGIO  NOORD-HOLLAND

BIERPROEVERIJ ALKMAAR (BPA)

 

 

scoringslijst trappistenbierproeverij, 2 maart 2011

 

 

 

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

aantal proevers

gemiddelde eindscore

opmerkingen

 

1

Brouwerij de Koningshoeven, Berkel Enschot: La Trappe dubbel; dubbel 6,5%

 

 

 

 

 

6

(36)

12

(84)

4

(32)

 

 

22

152/22=

6,91

Er zijn er nog 7 abdijen waar binnen de abdijmuren bier wordt gebrouwen, 6 in België, waarvan in de linker kolom de  Notre-Dame d’Orval ( Orval) niet genoemd is. In Nederland zijn 5 trappistenabdijen, waarvan alleen in de abdij De Koningshoeven bier wordt gebrouwen (La Trappe). Verder zijn er ook trappistinnenabdijen: 1 in Nederland en 6 in België. Het zijn kloosters in de orde van Cisterciënzers van de strikte observantie   ( d.w.z. gesloten gemeenschappen die de regel van Benedictus van Nursia zeer strikt naleven).

De monniken en nonnen van deze abdijen worden ook wel Trappisten en Trappistinnen genoemd. Er is ook een trappistenabdij in Duitsland – Mariawald, bij Heimlich in het nationale Eifelpark. Behalve met bier houden deze abdijen zich ook bezig met de productie van kaas, brood en likeuren.

De bieren en andere producten van deze abdijen mogen het ˝Authentic Trappist Product Logo˝ voeren wat inhoud dat de makers van dit product, de regels van de Internationale Vereniging Trappist naleven.

1.   Het product moet binnen de muren of in de onmiddellijke nabijheid van een Trappistenabdij vervaardigd zijn.

2.  Het product moet door of onder toezicht van de kloostergemeenschap vervaardigd zijn.

3.  De opbrengsten komen in eerste instantie ten goede aan de instandhouding, onderhoud, uitrusting en omgeving van het betreffende klooster, alsmede de materiële (voeding, kleding, etc.), intellectuele (studie) en spirituele (viering, zang, gebed, etc.) behoeften van de kloosterlingen. Het overschot uit de gezonde en voorzichtige bedrijfsvoering wordt besteed aan liefdadigheid en sociale doelen en aan eventuele noden van andere trappistenkloosters.

Voor de geïnteresseerde liefhebber verwijs ik naar de betreffende Wikipedia info op http://nl.wikipedia.org/wiki/Trappisten#Trappisten_en_Trappistinnen_in_Nederland , waar ook de volgende links genoemd zijn :

http://www.trappist.be/indexjs.cfm?v=01&taal=nl

http://www.ocso.org/

 

 

2

Abbye Notre Dame de Scourmont, Chimay:

Chimay Blauw; Gerstewijn, Belgian Strong Ale,  9 %

 

 

 

 

5

(25)

9

(54)

5

(35)

3

(24)

 

 

22

138/22=

6,27

 

3

Abdij Onze-Lieve-Vrouwe van het Heilig Hart der Trappisten van Westmalle, Westmalle dubbel dubbel 7 %

 

 

 

 

3

(15)

3

(18)

10

(70)

9

(72)

1

(9)

 

26

184/26=

7,08

 

4

Abdij St. Sixtus, Westvleteren: Westvleteren 8, dubbel, 8 %

 

 

 

 

 

8

(48)

12

(84)

4

(32)

3

(27)

 

26

191/26=

7,35

 

5

Abbye Notre Dame http://t2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSG0P6GQICRdN2cnUvyz1L4zLWClP0Amhl8nwvsYqOgtYdxAQ2Bwwde Saint-Rémy bij Rochefort: Rochefort 8,  9,2 %

 

 

 

 

 

2

(12)

12

(84)

8

(64)

4

(36)

 

26

196/26=

7,54

 

6

St. Benedictusabdij de Achelse Kluis: Achel Extra Bruin (ook wel ‘De Drie Wijzen’), Quadrupel 9,5 %

 

 

 

 

 

 

8

(48)

12

(84)

3

(24)

3

(27)

 

26

183/26=

7,04

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Avondgemiddelde

42,19/6 = 7,03